Afganistan'daki En Büyük Sorun: Kıtlık

Afganistan'ın en büyük sorunu olan kıtlık hakkında yaptığımız araştırmalar neticesinde edindiğimiz bazı bilgileri paylaşalım.

İngiliz Uluslararası Silahlı Kuvvetler Enstitüsü'nün (Royal United Services Institute/RUSI) raporunda yer alan bilgilere göre, Afganistan'da yeniden yapılanma çalışmalarını sürdüren uluslararası topluluğun önünde bu sene en büyük engelin kıtlık olacağı bildirildi.

Merkezi Londra'da bulunan bu kuruluşun raporuna göre, temel gıda maddelerinin fiyatlarının artması ve yaz mevsimindeki kuraklık gibi birçok etken nedeniyle bu sene Afganistan'da "yıkıcı" bir kıtlık görülecek. Kıtlığın yaklaşık 8,4 milyon kişiyi olumsuz etkilemesi bekleniyor.

RUSI analistlerinden Paul Smith, dünyanın gözlerinin Afganistan'daki şiddete odaklanmasına ve ülkedeki isyanın yeniden yapılanma çalışmalarının önündeki en büyük engel olarak görülmesine rağmen, uluslararası topluluğun bu ülkede karşılaşacağı en büyük engelin kıtlık ve kötü beslenme olacağına dikkat çekti.

Smith ayrıca, "uluslararası topluluk, güvenilirliğini sürdürmek için etkili şekilde eyleme geçmeli" dedi.

Uluslararası insani yardım örgütü Oxfam'a göre ise, ABD ile Taliban arasında gerçekleşen şiddetli savaşlardan dolayı temel gıda maddelerinin zamlanması nedeniyle 4,5 milyon Afgan bu sene açlık tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor.

Afganistan'da yoksul olarak nitelenen insanların oranı ise yüzde 70'i aştı.

Birçok kişinin geçimini sağlayacak ve temel ihtiyaçlarını temin edecek imkanı bulunmayan Afganlar, yoksulluk sebebiyle organlarını satmak gibi illegal yöntemlere başvuruyor. Organ kaçakçılığı yasadışı ve suç olmasına rağmen, Herat'ta böbrek alıp satmak ve hastanelere nakletmek artık normal bir ticaret haline gelmiş durumda. Barış görüşmelerine rağmen çatışmaların devam ettiği Afganistan’da kötüleşen ekonomik şartlar, yoksul insanları yasa dışı organ ticaretine itiyor. Savaş ve küresel pandeminin ekonomik olarak yıkıcı şekilde vurduğu Afganistan’da organ ticareti, kısa yoldan para kazanmanın yeni yöntemi olarak yayılıyor.

Fakir Afgan vatandaşları organ ticaretine aracılık eden hastaneler sayesinde masrafları alıcıya ait olarak organlarını satıyor. Herat’ta bir organ alıcısı; hastane önünde bekleyen insanların ve organlarını satan kişilerin hastane masraflarını ve organ ücretlerini ödediğini ifade ediyor. Herat'taki hastaneler; yerli ve yabancı alıcılar, aracılar ve hastaneler çevresinde gerçekleşen organ alışverişi ile büyük bir ticaret ağı oluşturuyor.

Afganistan'ın batısında yer alan Herat şehri, bu organ satışlarının neredeyse en önemli merkezi haline gelmiş durumda. Şehirde bulunan Böbrek Nakil Hastanesi'nde gerçekleşen organ ticareti, daha çok halk arasında maddi durumu sıkıntıda olan kişileri fazlasıyla cezbediyor. İnsanların sadece bir böbrek ile birlikte hayatını idare etme olasılığının bulunması ise, en çok satışa sunulan organın böbrek olmasına neden oluyor.

Böbreklerini satan birçok kişinin amacı ise elde ettikleri gelirlerle hayatlarını etkileyen borçlardan kurtulmak ve temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek.

New York Times’da yer alan bir habere göre, söz konusu böbrek satışları Herat şehrindeki Lokman Hekim Hastanesi’nde gerçekleşiyor. Beş yıl içerisinde binden fazla nakil işlemi yapan hastanenin işlem ücretlerinden iyi bir gelir elde ettiği de hem gazete hem de Afgan medyası tarafından itiraf edilmiş durumda. Nakil süreci hakkında ünlü Times dergisine konuşan hastane hekimi Dr. Farid Ahmed Ejaz, bu sürecin sadece alıcıları ve satıcıları bağladığını, hastanenin nakillerde bir sorumluluk kabul etmediğini söylüyor.

Böbrek ticaretinin Afganistan’da normal bir hale geldiğini söyleyen Doktor Ejaz, insanların ülkede evlatlarını sattıklarını, böbrek satışının bunun yanında bir hiç olduğunu da ayrıca vurguluyor.

Başkent Kabil’den böbrek satın alan Gulabuddin adındaki bir imam, böbreği asıl fiyatından ucuza aldığı için bu ticaretin kendisi adına karlı bir alışveriş olduğunu belirtti. İmam, 4 bin 500 dolar olan böbreği 3 bin 500 dolara aldığını ve aracıya yalnızca 80 dolar ödediğini belirtti. Durumun dini açıdan değerlendirmesini yapan imam ‘’Kişilerin rızası varsa, İslam açısından sıkıntı bir durum yok,” şeklinde konuştu.

Herat Halk Sağlığı Müdürü Dr. Abdulhâkim Tamanna ise, Afganistan’daki böbrek satışlarından haberdar olduklarını ancak hükümetin yapabileceği çok bir şey olmadığını aktardı. Fakir ülkelerde organ ticaretlerinin yaygın olduğundan bahseden Tamanna, bu ticareti engellemeyen bir yasanın mevcut olmamasından da ayrıca yakınıyor.

BBC Güvenlik Muhabiri Frand Gardner' e yöneltilen "Afganistan'da 20 yıl boyunca yapılan savaşlara değer miydi?" sorusuna Gardner;

 "Bu sorunun yanıtı neyi ölçeceğinize bağlıdır." şeklinde cevap veriyor.

BBC'ye konuşan kıdemli güvenlik kaynakları, savaş başladığından beri Afganistan'da planlanan tek bir başarılı uluslararası terör saldırısının olmadığını dile getiriyor.

Ayrıca Gardner "Yalnızca uluslararası terörle mücadele açısından bakarsanız, orada ABD askeri bulundurmak bile bu açıdan amacını gerçekleştirdi" diyor.

Fakat aradan geçen 20 yıla rağmen Taliban yenilmekten çok uzak ve korkutucu bir savaş gücüne sahip.

Bölgeden edinilen bilgilere göre geçtiğimiz Haziran ayı, 2001'den bu yana yaşanan en şiddet dolu aydı ve yüzlerce kişi hayatını kaybetti.

Yıllardır zorluklarla yapılan okullar, hükümet binaları ve elektrik dağıtım tesisleri gibi altyapılar da çatışmalarda hasar görmeleri nedeniyle tehdit altında.

Frank Gardner "El Kaide, IŞİD ve diğer militan grupları yok olmadı. ABD askerlerinin büyük bir bölümünün bölgeden çekilmesi ile şimdi yeniden diriliyorlar ve son Batılı askerlerin de ülkeden çekilmek üzere olması şüphesiz ki onlara cesaret veriyor" diyor. ABD askerlerinin bölgeden çekilmesi ile Taliban örgütünün çok daha güçleneceği ve kız çocuklarının okula gitmelerine müsaade etmeyecekleri ve daha birçok zulüm ve zorbalık yapacakları bildiriliyor. Öte yandan Afgan Hükümeti ise Taliban karşısında güçsüz olduklarını dile getiriyor.