Çocuk Gelişimi: 12-18 Ay

Ümmü Gülsüm Şavran
20 Kasım 2016 - 10:16

6 dk okuma süresi
-
0

Sırada 12-18 ay gelişim dönemi var. Minik kaşiflerin tutunmayı geçip küçük adımlar atmaya başladıkları hatta 18. aya doğru artık koşmaya başladıkları “tutabilene aşk olsun” dedirten bir dönemdir. Tabi bu dönemde anne ve babalar başta olmak üzere çocuğun çevresindeki herkesin çocuğun güvenliği için dikkatli olması gerekmektedir. Bir de önemli bir konu anlatıyormuşçasına sürekli bir konuşma halleri vardır, eee sonuçta yeni kelimeler öğrenip konuşmaya hazırlık yaptıkları bir dönem. Pratik yapmak onun için de gerekli…

12-18 aylık bebeklerin gelişimsel özellikleri:

Vücut bölümlerini ayırt edebilir. Burnun nerede, kolunu göster gibi sorulara uygun cevap verirler.
Tek kelimelerle sorulara cevap verebilir. (onu ver dediğinizde al demesi ya da baba nerede dediğinizde gitti ye benzer bir şey demesi gibi)
Önüne iki bardak konulup bir bardağın altına nesne konulan biri de boş bırakılan bardaklarda; nesneyi saklandığı yerde bulur.
İki /üç küp veya nesne ile kule yapar.
Resimli kitaplardaki ilgisini çeken resimleri parmağıyla gösterir.
Farklı duyguları gösteren yüz ifadelerine tepki verir.
Eline kalem verildiğinde karalama yapar.
Bildiği nesneler istendiğinde getirip verir.
Hayvan seslerini taklit ederler.
İstendiğinde adını öğrendiği 2 veya daha fazla nesnenin adını söyleyebilir.
Birinin gideceğini anladığı zaman ya da kendi bir yere gideceği zaman kendiliğinden el sallar.
5 ya da daha fazla sözcüğü kendiliğinden kullanır.
Başkalarının konuşmalarını taklit eder.
Bildiği sözcükleri taklit eder tekrarlar.
Yeni duyduğu sözcükleri taklit eder.
İstemediği bir durum olduğunda tepki verir veya durdurur.
Sözcük dağarcığı devamlı artar.
Desteksiz ayakta durur ve desteksiz yürür.
Emekleyerek merdivenleri iner veya çıkarlar.
İki eliyle bardağı veya biberonu tutup su içebilir.
İstenmeyen bir davranışı için “hayır denildiğinde bunu anlar ve davranışı bırakır.
Farklı boyutlardaki oyuncakları kabın/sepetin içine doldurur.
İsimleri söylendiğinde aile üyelerini gösterir.
İstediği oyuncakları işaret ederek anne babasının dikkatini çeker.
“Benim” ve “senin” gibi ifadeleri kullanır veya bu kavramlara tepki verir. Mesela siz onun sevdiği bir oyuncağı için ‘bu benim’ dediğiniz zaman size ‘benim’ diye karşılık verir.
Kıyafetleri giydirilirken kollarını veya bacaklarını hareket ederek yardımcı olur.
Dökerek de olsa eline verildiğinde bardaktan su içer.
Eline kaşık verildiğinde kendi kendine dökerek de olsa yemek yer.
Şapkasını veya çorabını çıkarır.

12-18 aylık bebeklerin gelişimine yönelik öneriler:

Bebekle vücut bölümlerini ayırt etmeye/öğrenmeye yönelik oyunlar oynayabilirsiniz. “Benim burnum bu, senin burnun da bu” gibi göstermeye yönelik oyuna dönüştürecek şekilde ya da ayna karşısında daha rahat ve eğlenceli hale getirerek öğretebilirsiniz.
Bebeğinizle yaptığınız her şey hakkında konuşun bu onun kelime dağarcığını olumlu etkileyecek aynı zamanda sosyal gelişimi için de iyi olacaktır. Bir oyun oynadığınızda oyunun her aşamasını anlatabilirsiniz. Siz mutfakta yemek yaparken yaptığınız şeyler hakkında konuşabilirsiniz. Hatta ona da bu sırada oynayabileceği küçük bir tava kaşık vs verip sizi taklit etmesini de sağlayabilirsiniz.
Bebeğin isteklerini sözel olarak ifade edebilmesi için fırsat tanıyın. Örneğin susadığı için bardağı işaret ediyorsa ‘ne istiyorsun’ gibi onu ifade etmeye yöneltecek kısa sorular sorabilirsiniz. Su demesi için bir süre bekleyebilirsiniz. Size su dedikten sonra. “Su mu istiyorsun, tamam şimdi bardağa su koyuyorum ve sana vereceğim…” şeklinde yaptığınız işlemi kelimeleri genişleterek anlatıp isteğini karşılayabilirsiniz.
Bebeklerin dökerek de olsa artık bardaktan kendileri su içebildikleri bu dönemde ailelerin fırsat vermesi önemlidir. Önce az miktarda su koyup kendisinin içmesi için destekleyebilir ilerleyen zamanlarda da bu beceri geliştikçe miktarı arttırabilirsiniz.
Çocuğunuzun sevdiği oyuncakları evin farklı köşelerine görünebilecek yerlere yerleştirip bunları size getirmesini isteyebilirsiniz. Böylelikle yürüme egzersizi yapmış, hem komut alma ve yerine getirme hem de sözel ifadeler kullanmış olarak gelişimi desteklemiş olursunuz.
Çocuk için evde güvenli alanlar oluşturmaya özen göstermelisiniz. Üzerinden ya da içinden geçebileceği, evin içinde güvenle dolaşabileceği alanlar oluşturmanız sağlıklı gelişim için önemlidir.
Bu dönemde çocuklar üst üste koyabilecekleri ya da doldurup boşaltabilecekleri oyuncaklarla oynamayı severler ve bu motor gelişim açısından da önemlidir. Oyuncak seçiminde kule yapmaya yönelik küpler ya da bu tür işlevleri olan oyuncakları tercih edebilirsiniz.
Doldurma boşaltma oyunlarından zevk aldıkları için çocuğunuzla birlikte oyuncaklarını toplayıp sepete doldurup sonra boşaltıp tekrar benzer işlemleri yapabilirsiniz. Bu işlemi eğlenceli hale getirmek için heyecan verici bir ses tonu kullanıp cesaretlendiren sözler sarf etmeniz çocuğun motivasyonunu arttıracaktır.
Yürüme becerisini desteklemek için beraber yürüyüşe çıkabilirsiniz. Bahçe veya parka gidebilirsiniz. Bunu yaparken yolda gördüğünüz ilginç ve ilgi çekici şeyleri çocuğun incelemesi için fırsat verebilirsiniz.
Çocuğunuzun kıyafetlerini giydirirken veya çıkartırken kendisine öz bakım becerisini desteklemeye yönelik fırsat tanımanız önemlidir. Örneğin çorabını veya şapkasını çıkarması için destek olun eğer yapabiliyorsa kendi yapsın yapamıyorsa yardımcı olun.
Çocuklar devamlı bir taklit halindedir bu dönemde özellikle konuşmalarınızı, ilgisini çeken kelimeleri taklit etmekten hoşlanırlar. Sizde devamlı onunla bu taklitlere yönelik oyunlar oynayın o sizi taklit ettiğinde siz de onun söylediğini düzgün bir telaffuzla tekrarlayın(bebeksi konuşmayın bu çocuğa has bir özelliktir, sizin düzgün konuşmanız onun da doğruyu öğrenmesini sağlar.)
Dil gelişimini desteklemede en önemli etkenlerden biri de m göz temasıdır. Çocuğunuza üstten bakmayın yüz yüze onunla göz teması kurabileceğiniz bir hizadan bakarak konuşun. Bu iletişim becerilerinde olumlu gelişme sağlayacaktır.
Çocuğunuzla her konuda konuşun, çevrede gördüğü her şeyi anlatın. Sizin şu an onunla yapacağınız konuşmalar ileride duygu ve ihtiyaçlarını kelimelerle nasıl ifade edeceğini anlamasına yardımcı olacaktır.
Çocuğunuzla birlikte resimli öykü kitapları okuyun. Onun resimleri göstermesine, incelemesine izin verin. Resimler üzerine konuşun öykü tahmini yapın. Ses tonunuzu yükseltip alçaltarak, yerine göre duyguyu da ifade ederek öyküyü eğlenceli hale getirebilirsiniz.
Çocuğunuzun kullandığı kelime sayısı az ise endişe etmeyin kelime dağarcığı zamanla artacaktır. Bu dönemde çocuklar söyleyebildiklerinden çok daha fazlasını anlarlar. İfade etme zamanla gelişir.
Dil gelişimini desteklemek için tv kullanmanın uygun olmadığını da lütfen unutmayın. Birebir ilgilenmeniz iletişiminizin boyutu önemlidir.
Çocuklar farklı duyguları gösteren yüz ifadelerini anlamaya başladıkları bu dönemde onlarla renkli duygu kartları ile oyunlar oynayabilirsiniz. Kartları nasıl temin edeceğim diye düşünmeyin, illa satın almanız gerekmiyor. İnternetten duyguları gösteren ve anlaşılır olan renkli çıktılar alabilirsiniz ya da evde kendiniz bu kartları hazırlayabilirsiniz. Kart olmaz derseniz de çocuğunuzla aynanın karşısına geçip mutlu yüz, üzgün yüz, şaşkın yüz vs yüz ifadelerini oyun şeklinde öğretebilirsiniz.
Çocuğunuzun kalemle karalama yapmaya başladığı bir dönemdesiniz. ‘Aman duvarı çizmesin’ demek yerine boş kağıtlar ve kalemler getirip birlikte karalama yapmayı eğlenceli bir oyuna dönüştürebiliriz.
Bir de saklama bulmaya yönelik basit ama eğlendirici bir oyun oynayabilirsiniz. Çocuğun önüne 2 bardak ve bir nesne koyup nesneyi bir bardağın altına saklayarak bulmasını isteyin. Nesneyi sakladığınız yerde bulacaktır.
Bebeğinizin ilgisine göre farklı oyunlar üretebilir ve gelişimini destekleyebilirsiniz.

Aslında gelişim, her aşamasını çocuk için ilgi çekici hale getirip gerekli becerileri kazanmasını destekleyebileceğiniz bir süreçtir. Oyun çocuğun işi olduğu için de siz çocuğunuzun yapabildiği ve gelişimsel olarak yapmasını beklediğiniz her beceriyi oyuna dönüştürüp onun gelişimini eğlenerek öğrenebileceği şekilde destekleyin. Çocuğunuzun yapabildiği her beceri için ona fırsat vermeyi de ihmal etmeyin. İlginizi ve sevginizi daima hissettirin ? (18-24 ay yazımızda görüşmek üzere..)