Yunus Emre Kimdir?

Yunus Emre, Anadolu’da Türkçe şiirin öncüsü olan bir tasavvuf şairi, aynı zamanda da bir Türk İslam düşünürüdür. Hayatına ilişkin bilgiler henüz netlik kazanmamıştır fakat 13. yy’ın ikinci çeyreği ile 14. yy’ın ilk çeyreğinde yaşadığı düşünülür. (1240-1321) Yaşadığı yer ise bazı kaynaklarda Sarıköy, bazılarında Karaman olarak geçer.

Yunus Emre, Taptuk Emre dergâhında yetişmiştir. Medrese eğitimi görmüş, Arapça ve Farsça öğrenmiştir.

Onun şiirlerinde genelde Allah sevgisi ve bu sevgi uğrunda bir ömür çaba göstermek gibi konular yer alır. Tasavvuf yorumunu benimseyen Yunus Emre’nin keskin bir gözlem gücü, derin bir hoşgörü anlayışı vardır. Şiirlerini hece ölçüsüyle yazmıştır. Fakat aruz denemelerine de yer vermiştir. Hece ölçüsüyle yazdığı dörtlüklerin yanı sıra yine hece ile beyitler ve gazeller de yazdı. Dili arı Türkçe değildir. Yer yer Arapça ve Farsça tamlamalar kullanmıştır. Sağlığında düzenlediği divanı bulunamamıştır. Günümüzdeki divanları derlemedir. 1904’te birinci, 1924’te ikinci basımları yapılan Divan-ı Aşık Yunus Emre’nin yanı sıra Burhan Toprak ve Abdülbaki Gölpınarlı’nın derleyip yayınladığı Yunus Emre divanları var.

Tasavvufla, İslam düşüncesiyle beslenen dizelerinde insanın kendisiyle, nesnelerle, Allah’la ilişkilerini işlemiş; ölüm, doğum, yaşama bağlılık, İlahi adalet, insan sevgisi gibi konuları ele almıştır. Çağına hâkim olan düşünüş biçimini ve kültürü, konuşulan dille, yalın akıcı bir söyleyişle dile getirmiştir; kendinden önce yetişmiş İran ozanlarının, çağdaşlarının yapıtlarında geçen kavramlara yeni bir öz, yeni bir deyiş katmıştır. Bu yanıyla tasavvuf düşüncesini zenginleştirmiştir, kendi adına bağlanan tekke şiirinin Anadolu’daki ilk temsilcilerindendir.

Yunus Emre’nin mezarı olduğu iddia edilen pek çok mezar ve türbe vardır. Bunlar; Eskişehir’in Mihalıççık ilçesine bağlı Sarıköy; Karaman’da Yunus Emre Camii avlusu; Bursa; Aksaray ile Kırşehir arası; Ünye; Kula ile Salihli arasında Emre Sultan köyü. Bilim adamlarınca tartışma, Karaman ve Eskişehir’deki türbeler üzerine yoğunlaşmışsa da, Hacı Bektaş-ı Veli ile ilgili menkıbe düşünüldüğünde Aksaray – Kırşehir arasındaki türbenin asıl Yunus Emre türbesi olduğu düşünülebilir.

Yunus Emre’nin “Risaletün Nushiyye” ve “Divan” olmak üzere iki eseri vardır.

Yunus Emre’nin şiirleri “Divan”da toplanmıştır. Şiirler aruz ölçüsüyle ve hece ölçüsüyle yazılmıştır.

Risaletü’n – Nushiyye’nin ise 1307’de yazıldığı sanılmaktadır. Eser, mesnevi tarzında yazılmıştır ve 573 beyitten oluşmaktadır. Dinî, tasavvufî, ahlakî bir kitaptır. “Öğütler kitabı” anlamına gelmektedir.